Af Kelimesinin Etimolojisi: Bağışlama ve Dini Terminoloji
Af kelimesi Arapça kökenli bir isimdir. Türkçeye İslâmî kültür çevresiyle girer. Sözcük bağışlama ve kusuru silme anlamlarını taşır.
Köken ve Giriş Süreci
Kelime Arapça ʿafw (عفو) kökünden gelir. Bu kök “silmek, yok etmek, bağışlamak” anlamlarını içerir. Osmanlı döneminde hukuk ve din dilinde yerleşir. Kamus-ı Türkî’te kelime ayrıntılı biçimde açıklanır.
Morfolojik Uyarlama
Arapçadaki son yarı ünlü ses, Türkçede düşer ve kelime “af” biçimini alır. Türkçe ekler doğrudan bağlanır: “affetmek”, “aflı”, “affedilmez”. Özellikle “affetmek” birleşik yapısı, isim + yardımcı fiil kalıbının tipik örneğidir.
Anlam Gelişimi
Başlangıçta dinî bağlam ağır basar. “Allah affetsin” ifadesi bu alanı temsil eder. Zamanla hukuk terminolojisinde “genel af” gibi kullanımlar gelişir. Böylece kelime dinî çerçeveden siyasî alana genişler.
Bugün “af”, hem bireysel bağışlama hem de devlet tasarrufu anlamını taşır. Sözcük, kültürel temasın Türkçe söz varlığına etkisini gösterir.
Kaynaklar
-
Orhun Yazıtları
-
Mahmud al-Kashgari, Dîvânu Lugâti’t-Türk
-
Kamus-ı Türkî
-
Sir Gerard Clauson, An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish