Tarihin tozlu sayfaları arasında kaybolmak, bazen bir kütüphanede değil, bir İstanbul sokağının altındaki rutubetli dehlizlerde başlar. Osmanlı’nın o çok katmanlı yapısında, resmi tarihçilerin pek bahsetmediği, ancak halkın fısıltıyla anlattığı bir figür vardır: Hazine Avcısı. Bu kişiler, sadece altın peşinde koşan sıradan defineciler değil; tılsımları çözmeye çalışan, harita okumayı bir sanat haline getirmiş, eski dillerin ve gizli sembollerin uzmanı olan maceraperestlerdir. Bir sahafın en alt rafında, cildi dökülmüş bir defterin içinden çıkan “Gizli Günce”, işte bu yeraltı dünyasının kapılarını aralıyor.
Günce, 18. yüzyılın sonlarında yaşamış bir “kehhal” (göz hekimi) ama asıl uzmanlığı toprağın altındaki saklı hazineleri “görmek” olan birine ait. Sayfaları çevirdikçe karşımıza çıkan manzara, bir macera filminden farksız. Yazar, Yedikule Zindanları’nın kuytu köşelerinden Sultanahmet’in altındaki Bizans sarnıçlarına kadar uzanan rota boyunca, sadece altın sikkelerin değil, “tılsımlı mühürlerin” ve “konuşan taşların” izini sürüyor. Güncede kullanılan dil, o dönemin ağır havasından uzak; sanki bir dostuna heyecanla başından geçenleri anlatan, yer yer korkularını ve hayal kırıklıklarını paylaşan bir samimiyete sahip.
Bu gizli notların asıl merak uyandıran tarafı, hazineyi sadece maddi bir zenginlik olarak görmemesi. Avcımız, İstanbul’un her semtinin altında başka bir şehrin uyuduğuna inanıyor. Güncenin bir yerinde; “Bugün Balat’ta kırmızı bir kapının ardındaki tünelde, Roma’dan kalma bir kandil buldum, ışığı sönmüştü ama hikâyesi hâlâ sıcaktı,” diyor. Bu bakış açısı, hazine avcılığını bir talan eyleminden çıkarıp, şehrin hafızasını geri kazanma çabasına dönüştürüyor. Online dünyada bu tür içeriklerin tıklanma rekorları kırmasının sebebi, hepimizin içinde saklı olan “keşfedilmemişe olan özlem” ve tarihin o gizemli koridorlarında kaybolma arzusudur.
Peki, bu günce gerçekten bir hazineye ulaştırıyor mu? Belki de en büyük hazine, o satırların arasına gizlenmiş olan İstanbul’un bin yıllık gizemidir. Okuyucuyu bir define haritasının peşinde sürükleyen bu metin, aslında bize tarihin sadece müzelerde sergilenen cansız nesnelerden ibaret olmadığını, her adım attığımız kaldırımın altında yaşayan bir ruh olduğunu fısıldıyor. Eğer bir gün eski bir evin bodrumunda veya bir sahaf tezgahında eliniz isli bir kağıda değerse, ona dikkatli bakın; belki de sıradaki hazine avcısı siz olacaksınız.