Ekran bağımlılığı, özellikle anneleri ve babaları oldukça ilgilendiren bir konudur. Nedeni ise ekran bağımlılığının çocuklarda birçok olumsuz etkiye neden olmasıdır. Ekran bağımlılığı özellikle göz sağlığını olumsuz etkiler. Uzun süre ekran karşısında vakit geçiren çocuklarda görmeye bağlı problemler ortaya çıkar; göz kuruluğu, gözlerde ağrı ve batma hissi, bulanık görme, çift görme gibi problemler görülür.
Ekran karşısında uzun süre vakit geçiren çocuklarda hareketsizliğe bağlı kas ve iskelet sistemi problemleri, duruş bozuklukları, boyun ve omuz bölgesinde ağrı olabilir. Hareketsizliğin en önemli problemlerinden biri de obezitedir. Özellikle ekran karşısında atıştırmalıklar tüketilmesi obeziteye yol açar. Mavi ışığa maruz kalmak aynı zamanda uyku kalitesini de olumsuz etkiler. Yeterli uyku alamayan çocuklarda, gün içerisinde yorgunluk, odaklanamama ve gergin hissetme gibi sorunlar daha fazla görülür.
Ekran kısıtlaması önemli bir konu. İnternet erişimi olan cihazlardan çocukları olabildiğince uzak tutmak gerekir. Çocuğun izlediği videolara ve oynadığı oyunlara dikkat edin. Ekranlar ciddi bağımlılık potansiyeli olan alanlardır; çocuklarda sinir krizi ve davranış sorunları oluşturur. Çocuklarımızı ekran konusunda denetlemeli ve sıkı takip altında tutmalıyız.
En Büyük İyilik: Çocuğu Ekrandan Uzak Tutmak
Çocuğunuza yapabileceğiniz en büyük iyilik, onu ekrandan uzak tutmaktır. Ancak en başta kendimiz rol model olmalıyız. Elimizde sürekli telefon varsa ve ekran başındaysak, bizi örnek aldıkları için aynı şeyi onlar da talep edecek. Ekranlardaki içeriklerde olan hızlı geçişler çocukların dikkat becerisini bozuyor. Uygulamalardaki hızlı geçişler ve çok hızlı ilerlemeler, çocukların dikkat becerisini inanılmaz bozuyor.
Ekran süresi arttıkça çocuklarda akademik başarıda ve ebeveynleriyle iletişim kalitesinde düşüş; kaygı bozuklukları ve depresyon gibi sorunlarda ise artış görülüyor. 0-2 yaş arası ekran kesinlikle önerilmez. 2-3 yaş arası günde en fazla 30 dakika, 3 yaş ve sonrası için ise en fazla 1 saat ekran süresi önerilir.
Uzun süreli ekran kullanımı; dil gelişiminde gecikme, dikkat dağınıklığı, uyku problemleri, sosyal iletişimde gerileme gibi pek çok soruna yol açar. İlerleyen yaşlarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve konsantrasyon problemleri de bu sorunlar arasında yer alır. Anksiyete ve depresyon da ekran bağımlılığının neden olduğu olumsuz durumlar arasındadır. Çocukların sürekli ekran başında vakit geçirmesi, kendilerine ait sorumlulukları yerine getirememeleri bir süre sonra kaygılı hissetmelerine neden olabilir.
Ekran bağımlılığı nedeniyle derslerindeki başarısı düşen, ailesiyle ve arkadaşlarıyla vakit geçirmeyen, sosyal aktivitelerde bulunmayan çocuklarda zaman içerisinde depresyon görülebilir. Annelerin ve babaların çocuklarının ekran bağımlılığıyla mücadelede uyguladıkları ilk yöntem ekran süresini sınırlandırmaktır. Bu yöntem genellikle işe yarasa da baskı yoluyla değil, nedenleri açıklanarak ikna yoluyla uygulanmalıdır.
Yaş gruplarına göre ideal ekran süreleri farklı olabileceğinden, ekran süresi sınırlandırılırken çocuğun yaşı göz önüne alınmalıdır. Aile içi iletişimin güçlendirilmesi ve aile içerisinde belirli kuralların konulması da ekran bağımlılığının giderilmesinde oldukça etkilidir. Günün belli saatlerini aile içi iletişime ayırmak, çocuklarla sohbet etmek, günün değerlendirilmesini yapmak bu anlamda yardımcı olabilir. Aynı zamanda ekran kısıtlaması ile ilgili tüm kurallara anne ve baba dahil olmak üzere ailenin tüm fertlerinin uyması gerekir; çünkü çocuklar belirli yaşlarda ebeveynlerini ve çevresindeki yetişkinleri taklit ederler.
Bu nedenle ekran bağımlılığıyla mücadelede çocuklara rol model olmak önemlidir. Örneğin, çocuğa ekran kısıtlaması geldiğinde annenin ya da babanın eğlence amaçlı ekran kullanımına devam etmesi çocukta olumsuz bir tepkiye neden olabilir. Bu sebeple ekran kısıtlaması olan zaman dilimlerinde kitap okumak ya da aile içi aktiviteler yapmak daha etkili bir yaklaşımdır.