Dondum – Don Kurtul Oyunu
Bir çocuk ebe olur, diğerleri kaçmaya başlar. Yakalanan oyuncu olduğu yerde donar. Ancak oyun burada bitmez; bir arkadaş gelip ona dokunursa tekrar oyuna döner. Dondum (Don-Kurtul) oyunu, Anadolu’nun en hareketli çocuk oyunlarından biridir. Koşma, dikkat ve dayanıklılık gerektirir.
Oyunun Kültürel Arka Planı
Don-kurtul oyunları dünyanın birçok kültüründe bulunur. Anadolu’da ise “Dondum”, “Don-kurtul” veya “Buz oldum” gibi isimlerle bilinir. Köy meydanlarında, okul bahçelerinde ve geniş mahalle sokaklarında sıkça oynanır.
Bu oyun çocukların dayanıklılığını artırır ve grup içinde yardımlaşma duygusunu güçlendirir. Çünkü oyuncular donan arkadaşlarını kurtarmak için risk alır.
Oyuna Hazırlık
Oyunu oynamak için en az dört oyuncu gerekir. Oyuncular arasından bir kişi ebe seçilir. Ebe genellikle sayışma ile belirlenir.
Oyun geniş bir alanda oynanmalıdır. Alan çok dar olursa oyuncular rahat kaçamaz ve oyun kısa sürede biter.
Oyunun Oynanışı
Oyun başladığında ebe diğer oyuncuları yakalamaya çalışır. Oyuncular sürekli hareket ederek ebeye yakalanmamaya çalışır.
Ebe bir oyuncuya dokunduğunda o oyuncu donar. Donan oyuncu bulunduğu yerde kıpırdamadan bekler. Ellerini iki yana açabilir veya olduğu pozisyonda kalır.
Donmuş oyuncuyu kurtarmanın tek yolu başka bir oyuncunun gelip ona dokunmasıdır. Bir oyuncu donan arkadaşına dokunduğunda o oyuncu tekrar hareket etmeye başlar.
Ebe tüm oyuncuları dondurursa oyun biter ve yeni ebe seçilir.
Oyunun Eğitsel Katkısı
Dondum oyunu çocukların hız, refleks ve dayanıklılık becerilerini geliştirir. Aynı zamanda iş birliği duygusunu güçlendirir. Çünkü oyuncular arkadaşlarını kurtarmak için strateji kurar.
Bu nedenle beden eğitimi derslerinde ve okul oyun saatlerinde sıkça tercih edilir.
Kaynaklar:
Pertev Naili Boratav – 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı
Metin And – Oyun ve Bügü
Türk Halk Bilimi Araştırmaları