Sevinç Çokum romanlarında unutulmuş hayatları yeniden canlandırır. Geçmişin yaralarını bugüne taşır. Okur sayfaları çevirirken kendi ailesinin, mahallesinin, şehrinin sessiz hikâyelerini duyar. Türk edebiyatında toplumsal belleği romanın kalbine yerleştiren yazarlardan biri olur. Hikâyeleri sadece anlatmaz; hafızanın nasıl korunduğunu, nasıl silindiğini gösterir. Kültürümüzün derin katmanlarını gün yüzüne çıkarır.
Belleğin Kırık Aynaları
Çokum, bireysel acıları kolektif hafızaya bağlar. İnsanlar travmalarını anlatmazsa toplum da unutur. Yazar bu unutuşa karşı yazar. Romanlarında dil sade akar. Ama her cümle bir anıyı taşır. Okur metni okurken kendi çocukluğundan kopmuş parçaları toplar. Sanat burada tanıklık eder. Edebiyat belge olmaktan çıkar, yaşayan bir hafıza haline gelir.
Acı Çeken Şehir’den Somut İzler
Acı Çeken Şehir romanında İstanbul’un 6-7 Eylül olaylarını anlatır. “O günler, bir şehrin utancını taşıdığı günlerdi.” (s. 112) cümlesiyle başlar. İnsanlar evlerini, komşularını, güvenlerini kaybeder. Yazar bu kaybı sadece olay günüyle sınırlamaz. Sonraki yıllara yayar. Çocukların gözünden gösterir. Bellek burada nesilden nesile aktarılır. Roman toplumun yaralı hafızasını iyileştirmeye çalışır.
Dersaadet’te Bir Ömür’ün Hafıza Katmanları
Dersaadet’te Bir Ömür kitabında Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişin sancılarını işler. “Bazı şeyler söylenmezse, sanki hiç yaşanmamış gibi olur.” (s. 189) der bir karakter. Yazar bu söylenmemişleri söyler. Eski konaklar, eski insanlar, eski adetler… Hepsi birer hafıza parçasıdır. Çokum onları yok olmaktan kurtarır. Edebiyatımız bu sayede kendi tarihini yeniden yazar.
Türk Kültüründe Çokum’un Mirası
Sevinç Çokum’un eserleri toplumsal belleği canlı tutar. Unutulan acıları, silinen yüzleri, bastırılan sesleri geri getirir. Kültürümüzde hafıza genellikle resmi tarihe bırakılır. Oysa Çokum bireysel hikâyelerle resmi tarihe meydan okur. Okurlar onun romanlarını okudukça kendi aile hikâyelerini sorgular. Sanat burada bir direniş biçimi olur. Geçmişi hatırlamak, geleceği şekillendirmektir. Çokum bu hatırlatmayı yıllardır sürdürür. Her yeni romanıyla belleğimizi taze tutar.
Kaynaklar Sevinç Çokum, Acı Çeken Şehir, Timaş Yayınları, 2008. Sevinç Çokum, Dersaadet’te Bir Ömür, Timaş Yayınları, 2015. Sevinç Çokum, Küskün Müzik, Timaş Yayınları, 2010. Sevinç Çokum, Eski Fotoğraflarda İstanbul, Timaş Yayınları, 2018.