Tomris Uyar’ın “Düşkırıcı”” isimli Öyküsü Üzerine Anlatı Bilimsel Bir İnceleme
Gizem Ece Gönül
Tomris Uyar’ın öykücülüğünün ikinci evresine eklemlenebilecek “Düşkırıcı” isimli
öykü, ontolojik kaygıların beslediği tutunamama/aidiyetsizlik temini işler. Hürriyetten
yoksun bırakılan karakter, bu yönüyle masal kahramanları Çizmeli Kedi ve Pinokyo ile
özdeşleştirilmiştir.
Bir efendiye ait olma ya da bir efendinin kişiye sahip olması, hatta başlı
başına bir “efendi”nin varlığı bireyi düşlerinden, benliğinden sıyırmıştır. Böylece yazar,
yüzyıllar boyu anlatılagelen masallara, aktarılagelen anlatılara ve yazılagelen metinlere
alternatif bir bakış üretir. Sözlü/geleneksel anlatı türlerine ait çeşitli arketipler güncel
meseleler etrafında yeniden yorumlama/yazma edimiyle kaleme alınmıştır. Bu bağlamda
geçmiş kültür ve birikimin modern bir görünümle yeniden sunulduğunu söylemek
mümkündür. Tomris Uyar, eğlenilen, gülüp geçilen masal kahramanlarını aktüel zamana
taşıyarak onların nasıl bir sancı içine düştüklerini/düşebileceklerini ironi yoluyla gösterir.
Masalın büyülü atmosferinden kahramanları da okuru da çekip alan yazar, güncel döneme
ait varoluşsal bir sorunsalı çarpıcı bir şekilde işler.
Öyküyü çarpıcı hâle getiren anlatının bileşenleridir. Masal anıştırmaları, tekerlemeler
çok seslilik sağlarken iç monolog, montaj, serbest dolaylı anlatım gibi teknikler ise anlatıya
çok yönlü bir boyut kazandırır. Teatral etkiyi artıran bu etkenlere anlatımlı, dramatik sahne,
tablo gibi anlatı birimlerinin peş peşe verilmesi de eklenince öykü ritmik bir yapı kazanır.
Anlatı bilim ışığında incelenmeye çalışılan öykü, gerek düzeni gerek bakış açısı gerek
de odaklanma yöntemiyle modernden öte postmodern bir anlatıdır. İçerik itibarıyla
döneminin sancılarını yansıtan anlatı, biçim olarak da bu güncelliği yakalamıştır.
Makalenin tamamı alttaki linktedir,
Gönül, G. E. (2017). Tomris Uyar’ın “Düşkırıcı” İsimli Öyküsü Üzerine Anlatı Bilimsel Bir İnceleme. Söylem Filoloji Dergisi, 2(1), 6-20. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.297028