(Babanızdan, size… bu yazıyı fotokopi ile çoğaltmayın, elden ele gezdirin.)
“Sevgili evlatlarım,
Bu nasihatleri size yazmak için kalem ve kâğıt satın almadım, merak etmeyin. Bugün bankada paracıklarımı vadeli hesaba yatırmak için sıra beklerken, Müdür Bey’den kalemle kâğıt istedim. Yazı bitince de kalemi eve götüreceğim, hatıra olaraktan yani…“
- Kombiyi değil, paltonu aç!
Evde kombiyi yakmak, dolar destelerini şöminede yakmak gibidir. Palto, evin gerçek ısıtma sistemidir. Üşüyorsan paltonun içine iki kazak giy, olmadı battaniye ne güne duruyor. Evde penguen yürüyüşü yaparsan metabolizman da hızlanır, kendi sıcaklığını üretirsin. - Suyu dikkatli kullan, hatta kullanma. Evde musluğu açtığında akmaması senin başarındır. Su vanalarını komple kıs damlaya damlaya göl olur. Banyo mu? Kışın ayda bir idealdir, yazın yağmur yağarsa fırsatı sakın kaçırma bedava duş imkânı hem de serin serin. Balkona da leğen koy, yağmur suyunu biriktir. Bu suyu bulaşıkta, çamaşırda hatta komşunun çiçeklerini sulamada kullanabilirsin ama çiçekleri sulamadan önce komşudan su parası istemeyi unutma.
Her gittiğin yere yanında 1,5 litrelik boş pet şişeni götür (İş yeri olur, hastane olur, banka olur) Sebil gördün mü hemen şişeni doldur. Evde her zaman içecek temiz suyun olur. Mesela ben az evvel kâğıt kalem isterken, şişemi de doldurttum oh mis gibi. Bu sıcakta banka da sıra beklemek gibisi yok hem klimalı serin serin hem suyum hem kalemim var hem de mis gibi paracık kokuyor. Her gün uğruyorum ne yani günümü kahvehanede mi ziyan edeyim moruklar gibi bir de çaya para vereceğim yok artık…
Şimdi buradan çıkıp hastaneye gider biraz da orada soluklanırım. - Telefon, sadece çağrı bırakmak içindir.
Haşa aramak yok! “Alo” dediğin an fatura başlar. Üç kere çaldır, kapat, onlar seni arasın. Eğer
ararlarsa da konuşmayı “Sen nasılsın? – Ben de iyiyim, tamam kapatıyorum” şeklinde bitir. Dakika ekonomisi de önemlidir. - Bedava yolculuk altın gibidir.
Dolmuş yerine gideceğin yere yürüyerek git. Yürümek hem sağlıklı hem bedava. Uzaksa, otostop çek. Otostop güvenli değilse ücretsiz servis veren yerleri kovala. Mesela ben, cenaze arabalarıyla çok seyahat ettim, hüzünlü ama ekonomik. 65 Yaş üstü komşu teyzelerle iyi ilişki kur. Alışverişlerine yardım edebilir bedava İstanbul kartları ile otobüse binebilirsin ama sakın şoföre yakalanma! Ben mesela 65 Yaş kartımla Bütün İstanbul’u geziyorum sabahtan akşama. Bir gün vapurla, bir gün otobüsle diğer gün Marmaray’la, sıcak mı o da neymiş? Hem yeni insanlarla tanışıp sohbet ediyorum hem de ikramları ile karnımı doyuruyorum insan daha ne ister ki? - Misafirliğe git ama misafir çağırma.
Misafir gelirse yemek pişirirsin, elektrik yanar, su akar. Bunlar hep israf demek. En iyisi sen
misafirliğe git, gerekirse çağrılmayı bekleme kendini davet ettir. Yemekte bol yesen bile “Bir tabak daha yok mu?” diye sor. Hatta tabağını bitiremezsen kalanı paket yapmalarını rica et, yazıktır çöpe gitmesin. Böylece hem karnın doyar hem evdeki yiyecekler daha uzun dayanır. - Mendil bir defalık değildir.
Nezleysen kumaş mendil kullan, burnunu sil, yıka, kurut, tekrar kullan. Tek seferlik peçete, para
kapanıdır. - Hediyeleşmek masraf tuzağıdır.
Sana hediye getirirlerse “Buna hiç gerek yoktu” de ama al. Senden hediye bekleyenlere de “En güzel hediye, nasihattir” diyerek elektrik tasarrufu konulu uzun bir konuşma yap. Bu konuşma bedava olduğu gibi karşı tarafı da düşünmeye sevk eder. - Faturalarla savaşı, asla kaybetme.
Elektrik faturası 80’i, doğalgaz faturası 100’ü geçmemeli. Geçerse faturasız dağ evi kirala hem havası da temiz ne işin var şehrin göbeğinde. Ben bir kış boyunca ışık yerine güneş enerjili fener, televizyon yerine radyo kullandım. Radyo da çalışmıyordu ama olsun, sessizlik de bedava sonuçta. - Günde iki öğün beslen hem formda kalırsın hem paran cebinde kalır.
Mümkünse iş yerinde ye. İlle de evde yiyeceksen ısıtmaya gerek olmayan gıdaları tercih et, mesela ekmek yoğurt. Hem besleyici hem sağlıklı. Ramazan’da iftar çadırlarını kaçırma sakın. Hangi belediye ne gün nerede düzenliyor ajandana not et.
12 ayın 1 ayı bedavaya gelir böylece.
Tüm eş dost akrabaların cenazelerini takip et. Hem sevaba girersin hem de bedava yemek ve tatlı. Üstelik başka şehirdeyse ve otobüs kaldırıyorlarsa bedava gezi fırsatı. Neyse ki bizim yaşta sık sık bu imkanlar mevcut. Uzak yakın hiç kaçırmam hepsinde baş köşede ben de varım şükür. Evde, taziye yemeğinde bile. - Yemeği bitir, tabağı sıyır. Evde artan yemeği çöpe atmak, maaşını ateşe atmak gibidir. Tabağını ekmekle sıyır, kalmadıysa en kötü tabak kenarını yalarsın. Evlat, bu sana fakirlik değil zenginliğin garantisidir.
Son öğüdüm:
Bir gün paranın değeri kalmazsa bile, sakladığın bozukluklar bir metal yığını olarak satılır ama boşa
harcadığın para, geri gelmez.
Hatırlayın, bu cimrilik değil… bu ileriye dönük yatırım stratejisidir.
Bu sırada bankada sıra bana geldi. Gidip apartmandan topladığım kiraları vadeliye yatırayım da eksik
faiz almayayım.
Babanız,
Tasarrufun son kalesi, Paranın Muhafızı