Ali İriş
“Engelli kentlerin engel tanımaz bireyleri….”
Toplum içinde engelli diye tanımladığımız fakat en büyük engeli bizim koyduğumuz bu zamanda ve hatta üstüne bir de kentin düzensiz ve denetimsiz yapılanması, aramızda bulunan özel gereksinimli bireylerin yaşam şartlarını daha da zorlaştırmaktadır. Görsel, işitsel, zihinsel ve bedensel olarak sağlıklı yaşam süren bireylerden ayrı tutulan özel gereksinimli kişilere olumlu ayrıcalıklar söz konusu olması gerekirken aksine bir darbe de toplum içinde duyarsız ve bilinçsiz davranan vatandaşlardan gelmektedir. Özel gerisinimli bireylerin toplu taşımada sokakta alışverişte ve hatta evinde dahi birçok sıkıntı çektiği aşikar.
Kentin yapılanması sırasında kenten sorumlu, söz ve yaptırım hakkı bulunan belli başlı yöneticilerin bu konuyu ya bertaraf etmesi ya görmezden gelmesi ya da gerekli çalışmaları yapmaması neticesinde yaşanan olumsuzlukları da göz önüne sermektedir. Gerekli yaptırım ve denetimlerin yapılmaması hususunda sokaklar, toplu taşımalar, alışveriş merkezleri ve hatta sayamadığım birçok sosyal aktivite bu bireylerimize ya ızdırap ya da hayal olarak kalacaktır.
Söz konusu olan özel gereksinimli bireylerin toplum içinde daha rahat yaşam sürdürebilmesi için öncelikle çevresel faktörlerin iyileştirilmesi gerekmektedir. Öncelik toplumun bilinçlendirilmesi, duyarlılığın sağlanması en önemli husustur. Daha sonra kent yönetiminden sorumlu kişi, kurum ve kuruluşların sosyal hayat iyileştirme, engelsiz yaşam oluşturma çalışmaları yapmalı, toplum içinde denetimlerin sıklaştırılması, yaptırımlarla düzen koyması, farkındalık sağlanması, gerekirse özel seminerler, eğitimler hatta bu konu hakkında grup veya uzman ekipler ile çalışmalar yürütmelidir. Özel gereksinimli kişilere özel sosyal mekanlar, toplu taşımalar, güvenli ortam ve eğitim olanakları sunulmalıdır. Özel gereksinimli bireyler için uygulanan ayrıcalıkları işgal eden sağlıklı bireyler, gerekli cezai işlem uygulanmalıdır. Bizler aramızda bulunan özel gereksinimli kişilerin haklarını onlardan daha çok benimsemeli, korumalı ve hayatı onlara daha çok yaşanabilir kılmamız gerekmektedir.