Sinema ve edebiyat dünyasında filmin kitabını yazmaya “Novelization” (Romanlaştırma) denilir. Genellikle filmlerin kitaplardan uyarlandığını görmeye alışkın olsak da popüler veya gişe rekorları kırması beklenen filmlerin bazen vizyon tarihiyle eş zamanlı olarak bazen de vizyondan sonra roman versiyonları piyasaya sürülüyor.
Bu tür kitaplar sadece senaryonun birebir kopyası olmuyor; senaryoda kesilen sahneleri, karakterlerin iç dünyalarını, geçmişlerini ve filmin görsel olarak anlatamadığı derin detayları okuyucuya sunuyor.
Karakterlerin İç Dünyası ve Bilinç Akışı: Sinema, doğası gereği görsel bir sanattır. Bir karakterin ne düşündüğünü, geçmişe dair travmalarını veya o anki iç çatışmalarını monologlar ya da oyunculuk jestleri dışında vermek zordur. Edebî metin ise bilinç akışı, iç monolog ve serbest dolaylı anlatım teknikleriyle okuyucuyu karakterin zihnine doğrudan ortak eder.
Kesilmiş Sahneler ve Genişletilmiş Evren: Filmler, süre kısıtlamaları (genellikle 90-180 dakika arası) ve bütçe sınırları nedeniyle pek çok sahneyi kurgu odasında bırakmak zorunda kalır. Romanlaştırma yazarı, senaryonun ilk taslaklarından faydalanarak bu kesilmiş sahneleri hikâyeye iade edebilir, evrenin mitolojisini ve arka planını derinleştirebilir.
Duyusal Çeşitlilik: Film izleyicisi hikâyeyi sadece görme ve işitme duyularıyla deneyimlerken roman; tat, koku ve dokunma gibi duyusal detayları kelimeler aracılığıyla inşa ederek daha bütüncül bir atmosfer yaratır.
Sinema tarihinden filmin romanı yazılan en bilinen ve çarpıcı örnekler:
2001: A Space Odyssey (2001: Bir Uzay Destanı): Yönetmen Stanley Kubrick ve yazar Arthur C. Clarke, hikâyeyi birlikte geliştirdiler. Kubrick filmi çekerken Clarke da romanı yazdı. Kitap ve film aşağı yukarı aynı zamanlarda izleyiciyle/okuyucuyla buluştu.
Once Upon a Time in Hollywood (Bir Zamanlar… Hollywood’da): Quentin Tarantino, vizyona giren filminin ardından hikâyeyi daha da genişleterek kendi filminin romanını yazdı. Kitap, filmde yer almayan birçok karakter geçmişini ve sahneyi barındırıyor.
Star Wars (Yıldız Savaşları): 1977’deki ilk film vizyona girmeden hemen önce, George Lucas adına (aslında gölge yazar Alan Dean Foster tarafından) romanı basılmıştı. Star Wars evrenindeki neredeyse her filmin resmi bir roman versiyonu bulunur.
Alien (Yaratık) & Predator: Bilimkurgu ve aksiyon sinemasının bu iki devinin de filmlerinden uyarlanan çok satan romanları vardır. Yine Alan Dean Foster bu alanda en üretken isimlerdendir.
Terminator 2: Judgment Day: Filmin senaryosundan yola çıkılarak Randall Frakes tarafından romanlaştırıldı ve filmde görmediğimiz bazı gelecek tasvirlerine yer verdi.
Gladiator (Gladyatör) & Titanic: Bu dev bütçeli dramaların da popülaritesinden faydalanmak ve hikâyeyi derinleştirmek adına resmi romanları basılmıştır.
Türk Sineması
Eşkıya: Yavuz Turğul’un yönettiği, Şener Şen’in başrolünde olduğu Türk sinemasının dönüm noktası sayılan Eşkiya filmi, vizyona girdikten sonra senaryosundan yola çıkılarak Deniz Türkali tarafından romanlaştırılmıştır.