Bazı dizeler vardır ki, okuduğun anda çocukluğuna geri döner gibi olursun. Cemal Süreya’nın “Beni Öp Sonra Doğur Beni”si tam öyle bir şiir. Kısa, keskin ve içini titreten bir yakarış. İşte o unutulmaz satırlar:
Dağ: güneş iskeleti.
Tahta heykeller arasında denizin yavrusu kocaman.
Kan görüyorum taş görüyorum bütün heykeller arasında
karabasan ılık acemi – uykusuzluğun sütlü inciri –
kovanlara sızmıyor.
Annem çok küçükken öldü beni öp, sonra doğur beni.
Bu dizeler, doğa imgeleriyle dolu bir karmaşanın ortasında birdenbire patlıyor. Dağlar, heykeller, kan, taş… Hepsi bir karabasan gibi. Sonra o tek dize geliyor: “Annem çok küçükken öldü beni öp, sonra doğur beni.” Sanki bütün o karmaşa, bu tek isteğe bağlanıyor. Bir öpücükle başlayıp yeniden doğuşla biten bir çaresizlik.
Şiirin somut bir hikayesi, belirli bir olay anlatmıyor ama Cemal Süreya’nın kendi hayatıyla o kadar iç içe ki. Annesini çok küçükken kaybetmiş; o yoksunluk, şiirlerinin derininde hep var. Sevdiği kadınlarda hem sevgili hem anne arayışı, bu dizelerde en çıplak haliyle çıkıyor. Öpmek şefkati, doğurmak yeniden var olmayı simgeliyor. Şair, kaybın acısını sevgili üzerinden telafi etmeye çalışıyor; sanki “beni yeniden yarat” diyor. Bu, sadece aşk değil, çocuk kalmış bir ruhun feryadı.
Edebiyat açısından bakınca, bu şiir Cemal Süreya’nın en vurucu yanlarını taşıyor. İkinci Yeni’nin imge zenginliğini alıyor ama öyle soyut değil; doğrudan kalbe saplanıyor. Bir dizede doğa, tarih, acı ve özlem birleşiyor. O “sütlü incir” gibi yumuşak ama zehirli imgeler, uykusuzluğun karanlığını anlatıyor. Şiir, anne kaybının yarattığı boşluğu erotik bir çağrışımla değil, ontolojik bir ihtiyaçla dolduruyor: Yeniden doğmak. Bu, Türk şiirinde nadir görülen bir derinlik; kaybı kabul etmek yerine, onu dönüştürme cesareti. Okuyanı sarsıyor çünkü herkesin içinde bir yerlerde eksik kalan çocuk var.
Aslında bu dize, bize şunu söylüyor: Bazı acılar büyütülerek aşılmaz; ancak sevgiyle yeniden doğularak taşınır. Cemal Süreya, o küçük çocuğun sesini yıllarca susturmamış; tam tersine en güçlü şiirine dönüştürmüş. Okudukça o “öp” ve “doğur” arasındaki mesafe kısalıyor, içimizdeki yarık biraz daha belirginleşiyor. Ve belki de asıl güzellik orada: Yarayı göstermekten korkmamak.
(Kelime sayısı: 368)