Türk inkılap tarihinde Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926’da TBMM’de kabul edildi ve 4 Ekim 1926’da yürürlüğe girdi. Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde hazırlanan bu yasa, İsviçre Medeni Kanunu’ndan esinlenerek aile hayatını, mirası, evliliği ve mülkiyet ilişkilerini kökten değiştirdi. Kadın-erkek eşitliğini sağladı, tek eşliliği zorunlu kıldı ve dini kuralları özel hayattan çıkardı. Böylece Türkiye modern, eşitlikçi bir toplum yolunda büyük adım attı ve hukuk birliği sağlandı.
Yasanın Doğuş Süreci Cumhuriyet ilan edildikten sonra hukuk sistemi eski düzenle yürümüyordu. Osmanlı’da Mecelle gibi yasalar vardı ama bunlar ailede erkeği üstün tutuyordu, çok eşliliğe izin veriyordu. Atatürk ve arkadaşları Avrupa’daki modelleri inceledi. İsviçre’nin kanunu en uygun geldi çünkü sade ve eşitlikçiydi. Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt önderliğinde komisyonlar çalıştı, taslağı hazırladı. Meclis’te görüşmeler hızlı geçti ve oybirliğiyle kabul edildi. Bu karar cumhuriyetin laik yüzünü gösterdi.
Meclis’teki Heyecanlı Günler O dönem Meclis salonunda milletvekilleri yoğun tartıştı. Mustafa Kemal kürsüde kararlı konuştu, herkes not aldı.
Bu fotoğraf o dönemin ruhunu yansıtır, kadınlar ve erkekler birlikte geleceği şekillendiriyordu.
Mahmut Esat Bozkurt gibi isimler yasayı savundu.
Kadınların toplandığı sahneler, eşitlik mücadelesinin başlangıcını anlatır.
Yasa yürürlüğe girince toplumda büyük sevinç yaşandı.
Kadınlar sandık başına gidiyor, haklarını kullanıyordu.
Getirdiği Köklü Değişiklikler Kanun çok eşliliği yasakladı, resmi nikâhı zorunlu hale getirdi. Kadınlara boşanma hakkı tanıdı, mirasta kız-erkek eşit pay aldı. Kadınlar meslek seçebildi, malları üzerinde tasarruf hakkı kazandı. Mahkemelerde tanıklık yapabildi, velayet hakkı eşitlendi. Bu değişiklikler kadınları birey yaptı, ailede eşitlik getirdi. Laiklik güçlendi, din devlet işlerinden ayrıldı. Toplum hızla modernleşti, gençler daha özgür büyüdü.
Genç Nesillere Aktarılan Miras Lise öğrencileri bu konuyu okurken Atatürk’ün cesaretini fark eder. Türk Medeni Kanunu eşitlik ve özgürlüğün simgesi oldu. Bugün hâlâ kadın haklarının temelini oluşturur. Her genç bu yasayı iyi bilmeli, eşitliği korumalı ve cumhuriyetin kazanımlarını geleceğe taşımalı. Bu devrim hepimizin ortak değeridir.
Kaynaklar Türk İnkılap Tarihi, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2023, s. 145-178. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III, Atatürk Araştırma Merkezi, s. 210-245. Hukuk Devrimi Belgeleri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2021, s. 89-134.
