Aynadaki İlke
Yazar Ramazan Turhan
“Sana yapılmasını istemediğin şeyi başkalarına yapma.”
Hayat, insana sürekli bir ayna tutar. Sen başkasına ne yaparsan bir şekilde dönüp dolaşır sana gelir. Kimi zaman aynı şekilde, kimi zaman bambaşka bir yoldan… Ama kaçınılmazdır: Dünyaya ne bırakırsan bir gün o da sana uğrar.
Kimse kendisine yalan söylenmesini istemez. Çünkü yalan, güveni öldürür. Ama insan bazen çıkarı uğruna başkasına yalan söyler. O an kazandığını zanneder ama aslında kaybeder; çünkü güven kaybolduğunda, hiçbir kazanç kalıcı değildir.
Kimse küçümsenmek istemez. Ama öfkelendiğinde ya da güç elde ettiğinde, başkasını küçümser. Sonra bir gün kendisi küçümsendiğinde içi acır. İşte o an fark eder: Başkasına yaptığım, aslında bana geri döndü.
Bu ilkenin güzelliği, sadeliğinde gizlidir. Uzun ahlâk kitaplarına, ağır felsefi tartışmalara gerek bırakmaz. Tek bir cümleyle insanın vicdanına seslenir: “Sen istemezken başkasına niçin yapıyorsun?” Eğer buna kulak verirsen hayatın hem senin hem de başkaları için daha adil olur.
İnsan ilişkilerinde asıl mesele, empatiyi unutmamaktır. Empati, kendini diğerinin yerine koymaktır. Sana yapılmasını istemediğini yapmamak da budur aslında. Çünkü bir an için düşünürsen yaptığın şeyin ağırlığını hissedersin.
Bir dostunu bekletmek… Sen saatlerce bekletildiğinde içini sıkıntı kaplar. Öyleyse başkasını bekletme.
Bir sırrı ifşa etmek… Senin sırrın açığa çıktığında nasıl incinirsen başkasının sırrını da öyle koru.
Bir haksızlık karşısında sessiz kalmak… Sana yapıldığında ne kadar öfkelendiriyorsa başkasına yapıldığında da o kadar ağırdır.
Aslında hayatın düzeni bu ilkeye bağlıdır. Eğer herkes sadece bunu dikkate alsa toplumun yarısı düzelir. Çünkü kötülüklerin çoğu, başkasına yapılmasını istemediğimiz hâlde yaptığımız şeylerden doğar.
Ama insanın zorluğu, kendi acısını hatırlamaması, kendi arzusunu unutmasıdır. Kendine istemediğini başkasına kolayca yapar. Çünkü kendi menfaati ağır basar. İşte o yüzden bu cümle, bir uyarıdan çok bir pusuladır. Her adımda dönüp hatırlamak gerekir.
Bu ilke, sadece başkasına zarar vermemeyi değil, kendini korumayı da sağlar. Çünkü bir gün sen de aynı yollardan geçeceksin. Sen nasıl davranıyorsan başkaları da sana öyle davranacak. Bugün attığın küçük bir iyilik, yarın sana bir kapı açacak. Bugün ettiğin bir haksızlık, yarın sana bir yük olacak.
Ve unutma, başkasına yaptığın şey, aslında kendine yaptığındır. Çünkü dünya bir ayna gibidir. Sen ne gönderirsen o da sana yansır.
O yüzden her adımda kendine sor: “Ben bunu yaşamak ister miyim?” Eğer cevabın hayırsa yapma. Çünkü hayatın özeti bu kadar basit olabilir: Sana yapılmasını istemediğini başkasına yapma.
Yazan: Ramazan Turhan
Editör: Fatma Karataş
