Ebeveyn Tutumları
Yazar Büşra Oktay
Okul öncesi dönem (0-6 ) yaş , çocuğun kişilik gelişiminde kritik bir süreçtir. Bu dönemde çocuklar, anne ve babalarının tutumlarını model aşarak dünyayı anlamlandırır. Sevgi, disiplin , özgüven ve sosyal becerilerin temelleri bu yıllarda atılır.
Otoriter Tutum:
Katı kurallar ve cezalandırma ön plandadır. Disiplin temeldedir. Cezalandırma yöntemi istenmeyen davranışlarda kullanılır. Bu tutum karşısında çocuk çekingen, isyan eden , çekingen ,kaygılı bireyler haline gelir. Çocuk ; tedirginlik stres , kaygı yaşar. Anne ve Babalara karşı sınırlarını korumakta zorluk yaşar.
Serbest Ebeveyn Tutumu:
Sınırsız özgürlük tanınır . Serbest ebeveyn tutum karşısında, çocukta sorumluluk duygusu gelişmez. Toplumsal kurallara uyum sağlayamayan ve her istediğinin gerçekleşeceği düşüncesiyle saldırgan bir tutum sergileyen bir birey olabilir. Kuralsız, benmerkezci davranışlar çocukta görülebilir.
Kayıtsız / İlgisiz Ebeveyn Tutumu :
Sevgi ve ilgi eksikliği vardır. Çocuğun ihtiyaçları fark edilmiyor. Hoşgörü yoktur çocuğa karşı boş verilmiş bir tutum sergilenir. Anne ve Baba ile iletişimin sınırlı olması sebebiyle çocuk sosyal ilişki becerilerinin gelişmesinde sıkıntı yaşayabilir, ileride sağlıklı ilişki kurmakta zorlanabilir.
Tutarsız Ebeveyn Tutumları:
Genellikle ebeveynlerin farklı fikirde olmaları, çocuğa karşı olan tutumların farklılaşması olarak yansır. Kardeşler arasında her çocuk için farklı bir tutumun sergilendiği gözlemlenebilir. Tutarsız ebeveyn tutumu karşısında , çocuk karar vermekte zorlanan , tutarsız , kaygılı ve kimseye güvenemeyen bir kişiliğe sahip olabilirler.
Aşırı Koruyucu Ebeveyn Tutumu :
Çocuğa bir titizlikle yaklaşılır. Çocuk kendi başına yapabileceği işleri yapmasına müsaade edilmez. Ve bu işler çocuk yerine ebeveynler tarafından yapılır. Çocuğun ağlamasını, kirlenmesini, hastalanmasını önlemek amacı ile çok fazla kısıtlanıyor. Sonuç olarak çocuk tek başına ve karar alamayan , başkasına bağımlı bir hayat sürmeye meyilli kişilik özellikleri geliştirebilir.
Mükemmeliyetçi Ebeveyn Tutumu :
Mükemmeliyetçi ebeveyn tutumu içinde olan ebeveynlerin kendilerine yönelik de mükemmeliyetçi tutumları vardır. Çocuğun hata yapmasına müsaade etmez ve çocuk hata yaptığında aşırı tepki gösterirler. Anne ve babaların çocuklardan beklentileri yüksektir. Bu tutum ile çocuk, çok küçük başarızlıklar karşısında duygusal olarak çöküntü yaşar. Çocuklar yetersiz , başarısız, hissedebilir. Çocuk hata yapma korkusu ve endişesi yaşamaya başlar.
Destekleyici / Demokratik Ebeveyn Tutumu:
Çocuğun fikrine değer verilir, sevgi ve sınır dengesi sağlanır. Ebeveynler çocuğa genellikle içten bir “sevgi” içindedirler. “Şunu yaparsan seni oraya götürürüm.” Gibi koşullu sevgiden ve ilgiden uzak, destekleyici ve koşulsuz bir sevgi sunarlar. Kurallar ve sınırlar bellidir. Sonuç olarak özgüvenli, sosyal ve sorumluluk sahibi bireyler, başkalarına karşı olumlu bir algıya sahip , kendini rahat ifade edebilen bir kişilik geliştirebilirler. Ev içi kurallar ortak bir şekilde belirlenir. Anne ve Baba tutarlı davranış sergilerler. Ödül –Ceza yoktur. Davranışın iyi – kötü sonuçları açıklanır. Çocuğa sorumluluk verilir.
Sağlıklı Anne – Baba Tutumu İçin Öneriler ;
Çocuğa sevgi ve güven ortamı sunmak. Kurallar koyarken açıklayıcı ve tutarlı olmak . Çocuğun bireyselliğine ve kararlarına saygı göstermek . Özgüveni destekleyen küçük sorumluluklar vermek. İletişimde açık , sabırlı ve empatik olmak . Anne- Baba tutumları, çocuğun tüm gelişim alanlarını doğrudan etkiler. Demokratik, sevgi dolu ve dengeli bir yaklaşım ; çocuğun sağlıklı birey olmasının temelini oluşturur.
.
