Lohusa Albasması: Türk-İslam Kültüründe Alkarısı İnancı
Lohusa albasması, doğum yapan kadının kırk gün boyunca “Alkarısı” ya da “Albastı” adı verilen varlık tarafından rahatsız edilebileceğine dair köklü bir halk inancıdır. Bu anlatı, eski Türk mitolojisindeki dişi ruh figürleri ile İslamî cin inancının birleştiği bir noktada şekillenir. Anadolu’da lohusa kadının yalnız bırakılmaması geleneği, doğrudan bu inançla ilişkilidir. 🌒
Bir Anadolu hikâyesi şöyle anlatılır: Genç bir kadın ilk çocuğunu dünyaya getirir. Gece herkes uyurken odada hafif bir hışırtı duyar. Gözlerini açtığında, kapının yanında uzun saçlı bir siluet görür.
Kadın bağırmak ister; sesi çıkmaz. Siluet bebeğe doğru eğilir. O anda odadaki kırmızı kurdeleli beşik gözüne çarpar. Kadın içinden bir dua geçirir. Siluet geri çekilir ve kaybolur. Sabah olduğunda yaşlılar durumu tek kelimeyle açıklar: “Albasmış.”
Alkarısı Kimdir?
Alkarısı, eski Türk inanç sisteminde doğum yapan kadınlara musallat olan dişi bir ruhtur. Saçlarının uzun ve dağınık olduğu, kırmızı renkten hoşlanmadığı söylenir. İslamiyet sonrası anlatılarda bu figür cin kavramıyla özdeşleşir. Böylece mitolojik karakter, yeni inanç sistemi içinde yaşamaya devam eder.
Ritüeller ve Korunma Yolları
Lohusa kadının başucuna Kur’an koymak, kırmızı kurdele bağlamak, odayı aydınlık tutmak ve kadını yalnız bırakmamak en yaygın uygulamalardır. Bu pratikler hem metafizik koruma hem de psikolojik destek işlevi görür. Doğum sonrası dönemde annenin hassas ruh hâli, toplumsal dayanışma ile dengelenir.
Mit ve Psikoloji Arasında
Modern tıp, doğum sonrası depresyon ve uyku bozukluklarını bilimsel çerçevede açıklar. Halk kültürü ise bu kırılgan dönemi sembolik bir varlık üzerinden anlatır. Alkarısı figürü, aslında annenin yalnızlık korkusunu ve bedensel yorgunluğunu temsil eder.
Bugün şehir yaşamında bile lohusa kadının yalnız bırakılmaması geleneği sürer. Birçok kişi Alkarısı’na inanmasa da kırmızı kurdele bağlama alışkanlığı devam eder. Çünkü bu inanç yalnızca korku değil; kadını ve bebeği koruma refleksinin kültürel ifadesidir. 👶🔴
Kaynakça (Literatür)
Bahaeddin Ögel – Türk Mitolojisi
Yaşar Kalafat – Türk Halk İnançları
Sedat Veyis Örnek – Türk Halkbilimi
