Yazar Onur Dağcı
Uzak zamanlarda, gök kubbe henüz gençken yeryüzü ile göğün sınırı ince bir tül kadar şeffaftı. İnsanlar ile ruhlar birbirini görür, dağlar konuşur, ırmaklar şarkı söylerdi. O çağlarda Orkun Irmağı’nın ötesinde, yüksek dağların koynunda Gök Türk eli yaşardı. Bu halk, göğün çocukları olduklarına inanırdı çünkü atalarının kurt tarafından kurtarılıp yeniden türediği anlatılırdı.
Bozkurt’un Soyu
Efsanelere göre, bir zamanlar düşmanların saldırısına uğrayan genç bir çocuk, yaralı hâlde bir mağaraya sığınmıştı. Onu bir dişi kurt buldu. Kurt, çocuğu besledi, büyüttü. Yıllar geçti, çocuk bir er oldu, kurt ise göklerden inen bir ruha dönüştü. Bu birlikten on soy doğdu, bunlardan biri Asena Han’ın soyuydu.
Asena Han bilge, adaletli bir hatundu. Halkına göğün yasalarını öğretir, doğayla uyum içinde yaşamalarını buyururdu. “Gök, toprağa ne kadar uzak görünse de, ikisi aynı canın parçalarıdır,” derdi. Ancak zamanla bazı beyler güç hırsına kapıldı. Altın, demir, tuz ve ateşin hükmünü ele geçirmek istediler. Dağların kalbine kazmalar indirdiler, kutsal sulara setler çektiler.
Bir gece Asena Han, rüyasında Gök Kurt’u gördü. Kurt, mavi alevlerle çevriliydi ve sesi yıldırım gibiydi:
“Ey insanların anası, soyun toprağın yüreğini deliyor. Ateş öfkelenecek, gök sessiz kalmayacak. Bir kurt, bir dağ, bir insan seçilecek. Denge yeniden kurulmazsa, dünya karanlığa gömülecek.”
Seçilmiş Oğul: Alp Aruz
O sabah Asena Han, rüyasını halkına anlattı. Kimse inanmadı; yalnızca torunu Alp Aruz, ninenin sözlerine kulak verdi. Alp Aruz cesur ama yumuşak yürekliydi. Dağlarda kurtlarla koşar, sularla konuşur, rüzgârın dilini bilirdi. Bir gece, göğün yarıldığı bir anda yıldızlar yeryüzüne döküldü. Bir yıldız parçası, Aruz’un önüne düştü: Gök Taşı.
Aruz taşı eline alınca gözleri kamaştı, kulaklarında bir ses duydu:
“Ben Gök Kurt’um. Gök Taşı’nı Iduk Dağ’ın zirvesine götür. Orada göğün kapısı vardır. Onu mühürlemezsen, ateş her şeyi yakar.”
Karanlıkta Yolculuk
Aruz sabah olmadan yola çıktı. Yedi dağ, yedi ırmak geçti. Her vadide bir sınavla karşılaştı. Birinci dağda rüzgâr ruhu onu durdurdu: “Yüreğin korkudan ağırsa geçemezsin.”
Aruz, ellerini göğe açıp “Ben korkudan değil, umuttan doğdum,” dedi. Rüzgâr ona yol verdi. İkinci ırmakta sular yükseldi, onu yutmakla tehdit etti. Aruz, gök taşını kaldırdı ve “Su, toprağın dili, ben senin kardeşinim,” dedi. Irmak sakinleşti. Böylece yedinci dağa vardığında artık bir insandan çok bir efsane olmuştu.
Iduk Dağ ve Gök Kapısı
Dağın tepesinde bulutlar birbirine karışıyor, gökten mavi alevler yağıyordu. Gök Kurt oradaydı — devasa bir siluet, gözlerinde bin yıldızın parıltısı.
“İnsan evladı,” dedi Kurt, “Göğün kapısını mühürle, ama bil: Dengeyi kurmak için bir fedakârlık gerekir.”
Aruz başını eğdi: “Eğer toprağın nefesi, göğün huzuru için bir can gerekirse, o can benimdir.”
Gök Taşı’nı toprağın kalbine bastı. Yeryüzü bir an titredi, sonra sessizlik çöktü. O anda Gök Kurt’un bedeni ışığa dönüştü ve Aruz’un ruhuna karıştı. Göğün kapısı mühürlendi, fırtına dindi.
Efsanenin Ardından
O günden sonra insanlar gökyüzüne baktıklarında, Bozkurt Takımyıldızı’nı gördüler. Derler ki, o yıldızların arasında hâlâ Aruz’un nefesi dolaşır. Her dolunayda kurtlar uluduğunda, gök ile yer birbirine seslenir:
“Unutma, insan dengeyle var olur. Gök seni korur, sen de yeri koru.”
Asena Han, torununun ardından göğe bakarak şöyle dedi:
“Bir halk, göğün emanetiyle yaşar. Gök Kurt’un izi, yüreklerinde kaldıkça, o halk yok olmaz.”
Ve o zamandan beri Türkler, göğe bakarken kurt ulumasını kutsal sayarlar. Çünkü o ses, insanla göğün yeminidir.
Kaynakça / Yararlanılan Kaynaklar
- Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Cilt I-II), Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1971.
- Abdülkadir İnan, Eski Türk Dini Tarihi, Türk Tarih Kurumu, 1976.
- Jean-Paul Roux, Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Kabalcı Yayınları, 1994.
- Ahmet Taşağıl, Göktürkler, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2003.
- Fuzuli Bayat, Türk Mitolojik Sistemi, Ötüken Neşriyat, 2007.
