Teknoloji artık hayatın merkezinde. Çocuklarımız ekranlarla büyüyor, dijital dünyada öğreniyor, eğleniyor, hatta sosyalleşiyor. Aileler ne yazık ki 2. plana düşmüş durumda. Fakat bu hızlı dönüşüm, bilginin erişiminden daha çok bilgi kirliliğini getirdi. Doğru bilgiye ulaşmak zorlaştı. Bu nedenle teknoloji okuryazarlığı, sadece bir eğitim konusu olmaktan ziyade bir yaşam becerisi, bir toplumsal sorumluluk haline geldi. Aynı zamanda davranışlarımıza da yansıyor bu durum.
Ben bir uzman değilim, öyle süslü kelimeler kurmayacağım. Söylenmesi gereken tüm akademik, sosyolojik ve psikolojik yorumlar yapıldı, en güzel şekilde ifade edildi. Ama en çok konuşması gereken en çok suçlanan anneler konuşamıyor bir türlü. İçinde bulunduğu şartlar anneleri hep ötelenmek zorunda bıraktı. Benimde evlatlarım var ve biliyorum ki aynı gemideyiz. Bu gemi yalnızca benim çocuklarımı değil hepimizin çocuklarını taşıyor. Batmasını beklemeden müdahale etmeliyiz. Birbirimizin elinden tutmak zorundayız. Yazdıklarım günlerdir geldiğimiz noktaya üzüldüğüm bu duygunun yansıması. Geldiğimiz bu noktada hiçbirimiz bu çağın yükünü tek başına taşıyamayız. Ya da sorgulamadan yargılayıp kenara çekilemeyiz. Ama işlenen her suçtan da bir o kadar sorumluyuz. Yok olup giden eriyen bir nesil var gözlerimizin önünde ve bunu görmezden gelemeyiz. Herkesin söyleyecek sözü var. Şuan çok yönlü karmaşık ve birbirinin içine geçmiş sarmal yapılar tetikleniyor. Her zaman zorluklar çatışmalar olmuş hayatta. Artık hepimize dokunuyor ve oluruna bırakamayız. Sosyal medyalarımızı, izlediklerimizi, dinlediklerimizi de gözden geçirmeliyiz.
Çocuklara teknolojiyi sadece tüketmek için değil, üretmek için kullanmayı öğretmeliyiz. Bir video çekmek, bir fikir üretmek, bir hikâye anlatmak ve kendi hikayesini yazabilmeyi öğretmek. Bunlar dijital çağın yeni kalemleri. Ama aynı zamanda sorgulamayı da öğretmeliyiz: “Bu doğru mu, kim söylemiş, neden söylemiş?” Çünkü bilgiye erişmek kadar, bilgiyi ayıklamak da bir beceridir. onlarla yetişkin gibi konuşmalı değerlerini arttırmalıyız. Hz. Ali’nin de dediği gibi “zamana göre eğitmeliyiz çocuklarımızı”. korkarak değil farkında olarak.
“Teknoloji okuryazarlığı bireysel değil, ailece öğrenilen bir yolculuktur.”
İnternette her şey gerçek değildir. Bu bilinci erken yaşta vermek, çocukları manipülasyondan korur. Kişisel bilgilerini paylaşmanın risklerini anlatmak, tanımadığı kişilerle iletişimin tehlikelerini göstermek, onları korkutmak değil, farkındalık kazandırmaktır. içinde bulunduğu toplumun değerlerini öğretmek her ebeveynin görevidir. Bugün içinde bulunduğum konum itibariyle de daha çok çalışmam gerektiğini kendime hep söylüyorum. teknoloji karşısında sergilediğimiz tavırlar çocuklar tarafından direk gözlemleniyor ve bizden öğreniyorlar nasıl davranacaklarını bu noktada çok önemli tabiki ne yaptığımız.
Ekran süresinden çok ekran içeriğine odaklanmak gerekir. Ne kadar izlediği değil, neyi izlediği önemlidir. Şiddeti, saygısızlığı dizginlemek ve yüzeysel içeriklere sınır koymak, zihinsel sağlığı korur. Teknolojiyi ödül ya da ceza aracı haline getirmek ise bağımlılığı besler. Çocukla birlikte izlemek, birlikte konuşmak, birlikte düşünmek; en güçlü rehberlik biçimidir. Çocuklara sevildiğini hissettirmek en büyük silahımızdır, çağın tuzakları karşısında. Ve en önemlisi, model olmak. Çocuklar söylediklerimizi değil, yaptıklarımızı öğrenir.
Bu konuları konuşuyoruz, tartışıyoruz, ama iki gün sonra unutup gidiyoruz. Oysa unutturmamalıyız. Çünkü teknoloji kaçınılmaz bir gerçektir hayatımızda. Toplumsal bir bilinç hareketidir. Kimseyi yargılamadan, ötekileştirmeden, suçlamadan; sadece elimizden geleni yapmaya çalışmak bile bir erdemdir.
